Journal of Critical Reviews (JCR); The Iranian Journal of Critical Studies in Place

fa تقاطع شرق‌شناسی، استعمار و موسیقی: تحلیل "مارش سلام شاهی" ژان باپتیست لومر در موسیقی دوره قاجار از منظر نقد پسااستعماری و گفتمان شرق شناسی The Intersection of Orientalism, Colonialism, and Music: A Post-colonial and Orientalist Critique of Jean-Baptist Lemaire’s “March of Salam -e Shahi” in Qajar Era Music تخصصي Special پژوهشي Research این مقاله به تحلیل مارش سلام شاهی اثر ژان باپتیست لومر، مدرس موسیقی دارالفنون در دوره قاجار، از منظر نقد پسااستعماری ادوارد سعید و گفتمان شرق‌شناسی میشل فوکو می‌پردازد. پرسش اصلی این پژوهش آن است که چگونه مارش سلام شاهی نه تنها بازتاب‌دهنده گفتمان شرق‌شناسانه است، بلکه به ابزاری برای تحمیل نظام موسیقایی غربی و به چالش کشیدن هویت موسیقایی ایرانی تبدیل می‌شود. این مقاله با ارائه فرضیه‌ای مبنی بر اینکه نفوذ موسیقی غربی از طریق این اثر، بیش از آنکه به "تکامل" منجر شود، نوعی "گرته‌برداری" تحمیلی بوده و بر زیباشناسی اصیل موسیقی ایرانی (به‌ویژه ریزپرده‌ها و کهن‌الگوهای سرزمینی) تاثیر منفی گذاشته است، به تحلیل عمیق آن می‌پردازد. در این راستا، مفهوم تامپرمان (Temperament) نه تنها به عنوان یک پدیده فیزیکی، بلکه به مثابه استعاره‌ای برای هم‌پوشانی یا تحمیل گفتمان‌های موسیقایی و فرهنگی بررسی خواهد شد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مارش سلام شاهی فراتر از یک قطعه موسیقایی، نمادی از فرآیند شرق‌سازی و اعمال هژمونی فرهنگی غرب در بستر استعماری و پسااستعماری است که به تغییر در درک و ساختار موسیقی ایرانی انجامیده و چالش‌های عمیقی را برای هویت موسیقایی ایران به همراه داشته است. تحلیل دقیق از طریق بررسی ساختار موسیقایی اثر، با ارجاع به منابع معتبر از اساتید برجسته موسیقی‌شناسی ایران، از جمله دکتر هرمز فرهت، دکتر محمدتقی مسعودیه، دکتر داریوش صفوت، داریوش طلایی، دکتر محسن حجاریان و دکتر ساسان فاطمی، صورت گرفته است.   This article analyzes "March of Salâm-e Shâhi," composed by Alfred Jean-Baptiste Lemaire—a music instructor at Dar al-Funoun during the Qajar era—through the lens of Edward Said’s post-colonial critique and Michel Foucault’s discourse of Orientalism. The central inquiry explores how this march not only reflects Orientalist discourse but also serves as an instrument for imposing a Western musical system and challenging Iranian musical identity. The research posits that the influence of Western music through this work, rather than leading to an "evolution," was a form of forced "calquing" (imitation) that adversely impacted the authentic aesthetics of Iranian music, particularly concerning microtones and territorial archetypes. Within this framework, the concept of "Temperament" is examined not merely as a physical phenomenon but as a metaphor for the overlapping or imposition of musical and cultural discourses. The findings suggest that "March of Salâm-e Shâhi" transcends its role as a musical composition to become a symbol of the "Orientalizing" process and the exercise of Western cultural hegemony within a colonial and post-colonial context. This process has led to fundamental shifts in the perception and structure of Iranian music, posing profound challenges to its musical identity. The detailed analysis is conducted through an examination of the work's musical structure, referencing authoritative sources from prominent Iranian musicologists, including Dr. Hormoz Farhat, Dr. Mohammad-Taqi Massoudieh, Dr. Dariush Safvat, Dariush Talai, Dr. Mohsen Hajarian, and Dr. Sasan Fatemi. مارش, ژان باپتیست لومر, نقدپسااستعماری, گفتمان شرق‌شناسی, موسیقی قاجار, موسیقی مدال, ریزپرده‌ها, تامپرمان. March ,Jean-Baptist Lemaire, Postcolonial Critique, Orientalism Discourse, Qajar-period music, Modal music, Micro Tones, Temperament 8 19 http://jcr-sj.com/browse.php?a_code=A-10-30-1&slc_lang=fa&sid=1 ALI BAKAN علی بکان ali.bakan@ut.ac.ir 1003194753284600184 1003194753284600184 Yes