fa از ساختن محله تا امکان محله شدن؛ نقد بازنمایی تاریخی و سیاست‌های اداری محله‌محور در ایران تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">محله در ادبیات معماری، شهرسازی و سیاست‌گذاری شهری ایران، هم‌زمان به‌عنوان میراثی تاریخی و ابزاری برای سامان‌دهی مسائل معاصر شهری مورد توجه قرار گرفته است. در بخشی از این ادبیات، محله سنتی با مفاهیمی چون همبستگی اجتماعی، تعلق مکانی، روابط چهره‌به‌چهره و مرکزیت‌های محلی بازنمایی می‌شود و احیای آن به‌عنوان راهی برای بازگرداندن حیات جمعی پیشنهاد می‌گردد. در مقابل، در برخی سیاست‌های محله‌محور، محله به واحدی اداری با مرز مشخص، مرکز کالبدی و نهاد اجرایی تبدیل می‌شود. این مقاله با رویکردی انتقادی، این دو برداشت را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که هر دو، با وجود تفاوت ظاهری، محله را موجودیتی آماده و قابل تولید یا بازسازی فرض می‌کنند. استدلال مقاله آن است که محله نه صورتی تاریخی برای بازگشت و نه واحدی مدیریتی برای ساختن، بلکه فرایندی رابطه‌ای، زمان‌مند و متکثر است که از تداوم حضور، تجربه زیسته و کنش جمعی شکل می‌گیرد. بر این اساس، سیاست محله‌محور باید به‌جای تولید مستقیم اجتماع محلی، بر فراهم‌کردن شرایط محله‌شدن، افزایش اختیار عمومی، تقویت دسترسی برابر و ایجاد فرصت‌های پایدار برای حضور و تعامل اجتماعی تمرکز کند.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; In Iranian architecture, urban planning, and urban policy literature, the neighborhood has simultaneously been understood as a historical legacy and as an instrument for addressing contemporary urban challenges. Within part of this body of literature, the traditional neighborhood is represented through concepts such as social cohesion, place attachment, face-to-face interaction, and local centrality, with its revival proposed as a means of restoring collective urban life. Conversely, neighborhood-oriented policies often redefine the neighborhood as an administrative unit with fixed boundaries, a physical center, and formal governance structures. Adopting a critical perspective, this article examines these two dominant approaches and argues that, despite their apparent differences, both assume the neighborhood to be a pre-existing entity that can either be reproduced or deliberately constructed. The article contends that the neighborhood is neither a historical form to be recovered nor a managerial unit to be created; rather, it is a relational, temporal, and plural process emerging through the continuity of presence, lived experience, and collective action. Accordingly, neighborhood-oriented policy should move beyond attempts to engineer local communities and instead focus on creating the conditions for neighborhood becoming by expanding public agency, ensuring equitable access, and fostering enduring opportunities for social presence and interaction. محله؛ محله‌محوری؛ جامعۀ محلی؛ مکان رابطه‌ای. Neighborhood, Neighborhood-Oriented Policy, Local Community, Relational Place. 0 0 http://jcr-sj.com/browse.php?a_code=A-10-66-1&slc_lang=fa&sid=1 saba jafari صبا جعفری sabajafari@ut.ac.ir 1003194753284600258 1003194753284600258 Yes Department of Landscape Architecture, School of Architecture, College of Fine Arts, University of Tehran, Iran. گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.