fa توسعه عشایر، مسیری به سوی نابودی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">این مقاله با رویکردی تاریخی و انتقادی، سیاست‌های مرتبط با جامعۀ عشایری ایران را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه &laquo;توسعه&raquo; در بسیاری از دوره‌ها از بهبود شرایط زندگی عشایر به تغییر یا حذف شیوۀ زیست آنان تبدیل شده است. مسئلۀ اصلی مقاله، انکار ضرورت آموزش، بهداشت، امنیت و رفاه نیست، بلکه نقد سیاست‌هایی است که برخورداری از این خدمات را به یکجانشینی و فاصله گرفتن از کوچ مشروط کرده‌اند. غلبۀ نگاه امنیتی، نادیده گرفتن عشایر به‌عنوان سومین گونۀ زیست اجتماعی، بی‌اعتبار شدن حقوق عرفی بر مرتع و ایل‌راه، توسعۀ روستامحور، ساخت سکونتگاه‌های نامتناسب، تضعیف اقتصاد دامداری و حذف تدریجی نهادهای محلی، از مهم‌ترین محورهای این فرایند بوده‌اند. این سیاست‌ها، در کنار آموزش یکسان‌ساز، ضعف مشارکت، نادیده گرفتن نقش زنان، بازنمایی فرهنگی نادرست و گردشگری غیرجامعه‌محور، به محدود شدن قلمرو کوچ، کاهش استقلال اقتصادی و گسست در انتقال فرهنگی انجامیده‌اند. نتیجه آنکه نابودسازی ساختار عشایری حاصل یک تصمیم یا یک دورۀ مشخص نیست، بلکه پیامد انباشت سیاست‌هایی است که تفاوت میان تغییر و حذف را نادیده گرفته‌اند. توسعۀ عادلانه زمانی محقق می‌شود که حق انتخاب میان کوچ، نیمه‌کوچ‌روی و یکجانشینی به رسمیت شناخته شود و دسترسی به خدمات به ترک شیوۀ زندگی عشایری وابسته نباشد</span>.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; This article offers a historical and critical examination of policies directed at Iran&rsquo;s nomadic communities, arguing that in many periods the meaning of &ldquo;development&rdquo; gradually shifted from improving nomadic life to transforming, and at times effectively eliminating, the nomadic way of life itself. The article does not question the importance of education, healthcare, security, or welfare. Rather, it criticizes policies that made access to these services dependent on permanent settlement and withdrawal from nomadic mobility. A security-driven approach, the failure to recognize nomadic society as a distinct form of social life, the erosion of customary rights over pastures and migration routes, rural-oriented development policies, unsuitable settlement projects, the weakening of the pastoral economy, and the gradual loss of local institutions all contributed to this process. Alongside standardized education, limited community participation, the neglect of women&rsquo;s roles, misleading cultural representations, and tourism developed without meaningful local control, these policies restricted migration territories, reduced economic independence, and disrupted the transmission of cultural knowledge. The article concludes that the decline of nomadic structures cannot be attributed to a single decision or historical period. It was instead the cumulative result of policies that failed to distinguish between social change and cultural elimination. Equitable development therefore requires recognition of the right to choose among full nomadism, semi-nomadic life, and permanent settlement, while ensuring that access to public services does not depend on abandoning the nomadic way of life. جامعۀ عشایری, کوچ‌نشینی, اسکان, توسعه, قلمرو, اقتصاد دامداری, سیاست‌گذاری دولتی Nomadic communities, nomadism, settlement, development, territory, pastoral economy, state policy 0 0 http://jcr-sj.com/browse.php?a_code=A-10-65-1&slc_lang=fa&sid=1 FatemehSadat Sakhaei فاطمه سادات سخایی sarasakhaei12@gmail.com 1003194753284600259 1003194753284600259 Yes Master of Landscape Architecture, University of Tehran, Iran کارشناس ارشد معماری منظر، دانشگاه تهران، ایران