Journal of Critical Reviews (JCR); The Iranian Journal of Critical Studies in Place

fa ائتلاف تورم‌زایی، بروکراسی و بانک: نقدی بر سازوکارهای ساختاری افزایش قیمت مسکن و تضعیف تولید در ایران The Coalition of Inflation, Bureaucracy, and Banking: A Critique of Structural Mechanisms Behind Housing Price Hikes and Production Decline in Iran تخصصي Special پژوهشي Research قیمت مسکن در کلان‌شهرهای ایران، به‌ویژه تهران، تنها متأثر از متغیرهای ساده‌ی عرضه و تقاضا نیست، بلکه برآیند سازوکارهای نهادی پیچیده‌ای شامل بروکراسی اداری و عملکرد نامولد نظام بانکی است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی، زنجیره‌ی افزایش هزینه‌های تمام‌شده‌ی ساخت را از گلوگاه‌های صدور مجوز تا چرخه‌های تخصیص اعتبارات بانکی واکاوی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که «تورم مسکن» و «رکود تولید»، نه دو پدیده‌ی مجزا، بلکه پیامدهای یک منطق اقتصادی واحد هستند. هم‌سویی این ساختارهای نهادی منجر به بازتولید نابرابری فضایی، گریز سرمایه از فعالیت‌های مولد و دشواری دسترسی طبقات متوسط و فرودست به مسکن استطاعت‌پذیر شده است. در واقع، نارسایی در سیاست‌گذاری‌های کلان، ضمن فرسایش ظرفیت‌های سکونتی، پایداری اجتماعی شهرها را نیز به مخاطره انداخته است. از این منظر، نقد وضعیت موجود مستلزم عبور از سطح تحلیل‌های قیمتی و معطوف شدن به بازشناسی ساختارهای تصمیم‌گیری است که بار هزینه‌های گزاف را به حوزه‌ی تولید و شهروندان تحمیل می‌کنند. تداوم این الگو، مانع از تحقق عدالت فضایی شده و نیاز به بازنگری بنیادین در پیوندهای میان نظام پولی، مدیریت شهری و بخش خصوصی را بیش از پیش نمایان می‌سازد، بازخوانی این فرآیند، پیش‌شرط سیاست‌گذاری برای گذار به الگویی عادلانه‌تر در نظام سکونت و ساخت‌وساز شهری است.   Housing prices in Iran’s metropolitan areas particularly Tehran are shaped not merely by straightforward supply-and-demand variables, but by the combined effects of complex institutional mechanisms, including administrative bureaucracy and the unproductive functioning of the banking system. Adopting an analytical approach, this study examines the chain of rising construction costs, from bottlenecks in permit issuance to cycles of bank credit allocation. The findings indicate that housing inflation and production stagnation are not separate phenomena; rather, they are outcomes of a single economic logic. The alignment of these institutional structures has led to the reproduction of spatial inequality, the diversion of capital away from productive activities, and increasing difficulties for middle- and lower-income groups in accessing affordable housing. In effect, deficiencies in macro-level policymaking have not only eroded housing capacity but have also placed the social sustainability of cities at risk. From this perspective, critiquing the current situation requires moving beyond price-based analyses and focusing instead on identifying the decision-making structures that impose excessive costs on both the production sector and citizens. The continuation of this pattern obstructs the realization of spatial justice and further underscores the need for a fundamental reconsideration of the relationships among the monetary system, urban management, and the private sector. Re-examining this process is therefore a prerequisite for policymaking aimed at transitioning toward a more equitable model of housing provision and urban construction.   مسکن استطاعت‌پذیر، بروکراسی، تورم‌زایی، نظام بانکی، اقتصاد مولد، عدالت فضایی. Affordable Housing, Bureaucracy, Inflationary Dynamics, Banking System, Productive Economy, Spatial Justice. 0 0 http://jcr-sj.com/browse.php?a_code=A-10-73-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir Hossein Shirdel امیرحسین شیردل am.shirdel@mail.sbu.ac.ir 1003194753284600285 1003194753284600285 No Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Faezeh Asadpour فائزه اسدپور faezeh.asadpour@sru.ac.ir 1003194753284600286 1003194753284600286 Yes Department of Architecture, Faculty of Chemical, Industrial and Civil Engineering, University of Science and Technology of Mazandaran, Behshahr, Iran. گروه معماری، دانشگاه علم و فناوری مازندران، بهشهر، ایران، تهران، ایران.