دوره 2، شماره 8 - ( 6-1405 )
جلد 2 شماره 8 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
saboori S. The Disconnection of Development from the Essence of Place: A Critique of the Dominant Development Paradigm in Religious Landscapes. , مکتب نقدنظر. 2026; 2 (8) : 4
URL: http://jcr-sj.com/article-1-73-fa.html
URL: http://jcr-sj.com/article-1-73-fa.html
صبوری سمیه. گسست توسعه از ماهیت مکان؛ نقدی بر الگوی رایج توسعه در مناظر مذهبی. , مکتب نقدنظر. 1405; 2 (8)
پژوهشگر دکتری معماری منظر، دانشگاه تهران، ایران
چکیده: (542 مشاهده)
آیا توسعه در مناظر مذهبی، هنگامی که بر افزایش ظرفیت‌های کالبدی، تسهیل جریان‌های حرکتی و گسترش فعالیت‌های اقتصادی متمرکز می‌شود، الزاماً به تقویت مکان می‌انجامد؟ یا ممکن است همین فرایند، در صورت بی‌اعتنایی به روابط تاریخی و اجتماعی مکان، به فرسایش تدریجی آن منجر شود؟ مناظر مذهبی ساختارهایی چندلایه‌اند که در آن‌ها امر قدسی، حافظه جمعی، مناسک، سکونت، اقتصاد، نهادهای اجتماعی و سازمان فضایی درهم‌تنیده‌اند. در چنین بستری، توسعه را نمی‌توان صرفاً با شاخص‌هایی مانند نوسازی کالبدی، افزایش ظرفیت اقامتی یا بهبود دسترسی سواره ارزیابی کرد.
این مقاله با رویکردی تحلیلی ـ نظری و انتقادی، گسست توسعه از ماهیت مکان در مناظر مذهبی را بررسی می‌کند و با بهره‌گیری از تجربه بافت پیرامونی حرم مطهر رضوی، به نقد الگوی رایج توسعه می‌پردازد. استدلال اصلی مقاله آن است که بحران این مناظر، بیش از آنکه ناشی از فقدان توسعه باشد، حاصل گسست تدریجی میان توسعه و ماهیت مکان است. در این چارچوب، فرسایش مکان زمانی رخ می‌دهد که پیوند میان هسته قدسی، بافت شهری، زائر، مجاور، اقتصاد محلی، نهاد وقف، حافظه تاریخی و نظام تصمیم‌گیری تضعیف شود.
نتایج تحلیل مقاله نشان می‌دهد که سازمان فضایی، وقف و حکمرانی مکان را نمی‌توان به‌عنوان عناصری مستقل در نظر گرفت؛ بلکه تداوم و پایداری مکان به کیفیت رابطه و هم‌افزایی میان آن‌ها وابسته است. بر این اساس، توسعه مکان‌محور زمانی می‌تواند از فرسایش مکان جلوگیری کند که از یک شعار هنجاری به چارچوبی عملیاتی برای سنجش کیفیت روابط میان کالبد، فعالیت، معنا، قدرت و منفعت عمومی تبدیل شود.
این مقاله با رویکردی تحلیلی ـ نظری و انتقادی، گسست توسعه از ماهیت مکان در مناظر مذهبی را بررسی می‌کند و با بهره‌گیری از تجربه بافت پیرامونی حرم مطهر رضوی، به نقد الگوی رایج توسعه می‌پردازد. استدلال اصلی مقاله آن است که بحران این مناظر، بیش از آنکه ناشی از فقدان توسعه باشد، حاصل گسست تدریجی میان توسعه و ماهیت مکان است. در این چارچوب، فرسایش مکان زمانی رخ می‌دهد که پیوند میان هسته قدسی، بافت شهری، زائر، مجاور، اقتصاد محلی، نهاد وقف، حافظه تاریخی و نظام تصمیم‌گیری تضعیف شود.
نتایج تحلیل مقاله نشان می‌دهد که سازمان فضایی، وقف و حکمرانی مکان را نمی‌توان به‌عنوان عناصری مستقل در نظر گرفت؛ بلکه تداوم و پایداری مکان به کیفیت رابطه و هم‌افزایی میان آن‌ها وابسته است. بر این اساس، توسعه مکان‌محور زمانی می‌تواند از فرسایش مکان جلوگیری کند که از یک شعار هنجاری به چارچوبی عملیاتی برای سنجش کیفیت روابط میان کالبد، فعالیت، معنا، قدرت و منفعت عمومی تبدیل شود.
شماره‌ی مقاله: 4
فهرست منابع
1. پرتوی، پروین. (۱۳۸۲). مکان و بی‌مکانی؛ رویکردی پدیدارشناسانه. هنرهای زیبا، (۱۴)، ۴۰-۵۰. https://ecc.isc.ac/showJournal/994/1165/11781
2. فلاحت، محمدصادق. (۱۳۸۵). مفهوم حس مکان و عوامل شکل‌دهندۀ آن. هنرهای زیبا، ۱(۲۶)، ۵۷-۶۶. https://sid.ir/paper/5847/fa
3. Abarghouei Fard, H., & Mansouri, S. A. (2021). Reviewing the Constituent Components of the Spatial Organization of Iranian City after Islam in the 9th-14th AH Travelogues. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 13(55), 20-29. [DOI:10.22034/manzar.2021.240065.2070]
4. Abarghouei Fard, H., Saboonchi, P., & Farzin, A. A. (2018). An Investigation into the Role of Ritual Landscapes in the Identity of Iranian Cities. Bagh-e Nazar, 15(65), 5-12. [DOI:10.22034/bagh.2018.74072]
5. Ashouri, A. (2014). Spiritual City Landscape. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 5(24), 36-39. https://www.manzar-sj.com/article_4070_0.html
6. Barca, F., McCann, P., & Rodríguez-Pose, A. (2012). The case for regional development intervention: Place-based versus place-neutral approaches. Journal of Regional Science, 52(1), 134-152. [DOI:10.1111/j.1467-9787.2011.00756.x]
7. Basiri Mozhdehi, R., Daneshpour, S. A., & Alalhesabi, M. (2020). Redefining the Ontology of Place as the Urban-Relational. Bagh-e Nazar, 17(90), 5-18. [DOI:10.22034/bagh.2020.202498.4316]
8. Cresswell, T. (2004). Place: A short introduction. Blackwell.
9. Daneshpour, S. A., Sepehri Moqaddam, M., & Charkhchian, M. (2009). Explanation to "Place Attachment" And investigation of its effective factors. Journal of Fine Arts: Architecture & Urban Planning, 1(38), 37-48. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286020.1388.1.38.4.8
10. Eslami, S., Zamani, B., & Nooraie, H. (2022). An Evaluation of the Behavior Settings in the Territory of Sacred Places Case Study: The Peripheral Territory of Hazrat Masoumeh's Holy Shrine. Bagh-e Nazar, 19(107), 21-40. [DOI:10.22034/bagh.2021.273808.4807]
11. Farzin, A. A. (2010). Contemplation on the role of shrines in urban landscape creation of Iran. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 2(11), 26-27. https://www.manzar-sj.com/article_171.html
12. Hoseinzadeh, M., & Moeini, S. M. (2020). The Qualitative Evaluation of Urban Spaces, Application of The Holistic Landscape Approach in the Evaluation of Mashhad Shohada Square Project.. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 12(50), 50-61. [DOI:10.22034/manzar.2020.218402.2033]
13. Izadi, M. S., Asgari, N., & Nasekhian, Sh. (2020). A Review of the Semantic and Physical Structure of Sacred Places Inviolable Zone; Based on Works of Travel Literatures written from the fifth to the fourteen centuries A.H. Iranian Islamic city studies, 10(38), 21-36. https://dorl.net/dor/20.1001.1.2228639.1398.10.38.2.8
14. Karimian, H., Bahmani, A., & Shahabi, S. M. (2017). The Influence of Endowment in Formation of Urban Spaces in Rey City during Qajar Era. Bagh-e Nazar, 13(44), 89-98. https://www.bagh-sj.com/article_42152.html
15. Kazemi Andaryan, M. H., & Nejad Ebrahimi, A. (2021). Explaining the Effects of the Socio-Economic Institution of Waqf on the Urban Spatial Organization (Case Study: Mashhad in the Safavid Era). Bagh-e Nazar, 18(102), 83-100. [DOI:10.22034/bagh.2021.254116.4699]
16. Khorramrouei, R., Mahan, A., & Farzin, A. A. (2019). Explaining the ritualistic concept and studying its crystallization effects. Hoviatshahr, 13(2), 51-62. https://sanad.iau.ir/en/Journal/hoviatshahr/Article/794159
17. Kolahi, M., Omranian Khorasani, H., & Sharifi, Z. (2023). Socio-Economic Analysis of the Renovation and Improvement Plan of Urban Texture Surrounding Razavi Holy Shrine. Physical Social Planning, 10(2), 17-32. [DOI:10.30473/psp.2023.66555.2644]
18. Maghsoudi, A. (2019). Modernist Unilateralism and the Urban Development Policies of Contemporary Iran. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 11(48), 6-13. [DOI:10.22034/manzar.2019.192557.1977]
19. Mahan, A., & Mansouri, S. A. (2017). The Study Of "Landscape" Concept with an Emphasis on the Views of Authorities of Various Disciplines. Bagh-e Nazar, 14(47), 17-28. https://www.bagh-sj.com/article_45081.html [DOI:10.2308/jeta-51933]
20. Mansouri, S. A. (2007). The Spatial Organization of Iranian City in Two Periods: Before and After Islam Based on the Evidences of Kerman City Evolution. Bagh-e Nazar, 4(7), 50-60. https://www.bagh-sj.com/article_67.html
21. Mansouri, S. A., & Hemmati, M. (2021). An Evaluation of Persian-Speaking Researchers' Description and Interpretations of the Spatial Organization of Cities. Bagh-e Nazar, 17(92), 5-18. [DOI:10.22034/bagh.2020.214720.4421]
22. Mansouri, S. A., & Mohammadzadeh, S. (2018). The Changes of Tabriz Spatial Organization from Early Islamic Era to Gajar Era. Bagh-e Nazar, 14(51), 21-32. https://www.bagh-sj.com/article_49425.html
23. Nattagh, M. J., & Hosseinzadeh, M. (2023). Investigation of developments and changes in Mashhad Spatial Organization. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 15(63), 26-37. - [DOI:10.22034/manzar.2022.344669.2195]
24. Nattagh, M. J., & Mokhles, F. (2019). Comparison of Two Paradigms of the Sacred Landscape in Islamic and Christian City (Case Study: Holy Shrine of Imam Reza in Mashhad and the Duomo Cathedral in Milan). MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 11(48), 14-21. [DOI:10.22034/manzar.2019.170134.1906]
25. Relph, E. (1976). Place and placelessness. Pion.
26. Rezaei, H., Keramati, G., Dehbashi sharif, M., & Nasir Salami, M. (2018). A Schematic Explanatory Pattern for the Psychological Process of Achieving Environmental Meaning and Actualizing Sense of Place Focusing on the Intervening Role of the Perception. Bagh-e Nazar, 15(65), 49-66. [DOI:10.22034/bagh.2018.74083]
27. Rodríguez-Pose, A. (2018). The revenge of the places that don't matter (and what to do about it). Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 11(1), 189-209. [DOI:10.1093/cjres/rsx024]
28. Sabouri, S., & Saboonchi, P. (2022). A Qualitative Assessment of the Peripheral Texture Development of a Holy Site (Case study: Imam Reza Street). MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 14(61), 48-59. [DOI:10.22034/manzar.2022.306319.2154]
29. Sarkhili, E., Pourjafar, M., & Rafieian, M. (2014). Assessing the Convergence Effects of Religious and Economic forces on the Contemporary Changes in Form and Shape of Samen Region, Mashhad. Motaleate Shahri, 3(12), 87-101. https://urbstudies.uok.ac.ir/article_10950.html?lang=en
30. Tuan, Y.-F. (1977). Space and place: The perspective of experience. University of Minnesota Press.
31. pact on the Structure of Nomadic Architecture. Bagh-e Nazar, 14(57), 63-74. https://www.bagh-sj.com/article_57879.html?lang=en
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |