دوره 2، شماره 6 - ( 2-1405 )
جلد 2 شماره 6 صفحات 49-40 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
frozandeh M R. The Crisis of Formulating the Urban Landscape “Crisis”. مکتب نقدنظر 2026; 2 (6) : 5
URL: http://jcr-sj.com/article-1-58-fa.html
URL: http://jcr-sj.com/article-1-58-fa.html
فروزنده محمدرضا. بحران صورت‌بندی از مسئلۀ «بحران» منظر شهری. مکتب نقدنظر. 1405; 2 (6) :40-49
دانشگاه تهران
چکیده: (686 مشاهده)
در گفتمان تخصصی و مدیریتی معاصر ایران، وضعیت سیمای شهر اغلب در قالب «بحران منظر شهری» توصیف می‌شود؛ بحرانی که با مفاهیمی چون آشفتگی، اغتشاش بصری و بی‌هویتی بیان می‌گردد. در این چارچوب، تحلیل‌ها عموماً بر الگوی خطی «عارضه-آسیب-درمان» استوارند: ناهمگونی و تکثر نماها به‌عنوان عارضه، «سلیقه‌های شخصی» به‌عنوان عامل آسیب و مداخلات هنجاری و قانونی در قالب ضوابط و مقررات به‌عنوان راه‌حل معرفی می‌شود. این مقاله با رویکردی انتقادی استدلال می‌کند که چنین صورت‌بندی‌ای بیش از آن‌که توضیح‌دهندۀ بحران منظر شهری باشد، خود حاصل نوعی بحران در فهم آن است.
مقاله نشان می‌دهد که چارچوب تشخیصی مسلط، با تکیه بر پیش‌فرض‌های معرفت‌شناختی خاص، منظر شهری را به وجوه صرفاً بصری و در نهایت به «نمای ساختمان‌ها» فرو می‌کاهد. این تقلیل‌گرایی که ریشه در بازنمایی‌های تکنوکراتیک و مدرنیستی از شهر و منطق حکمرانی مبتنی بر «دیدن» دارد، بسیاری از ابعاد کالبدی، اجتماعی، محیطی و تجربی مؤثر در ادراک منظر را نادیده می‌گیرد و در نتیجه سیاست‌ها را به کنترل صوری تصویر شهر محدود می‌کند. بر این اساس، حل مسئلۀ منظر شهری پیش از هر چیز مستلزم بازاندیشی در چارچوب‌های مفهومی حاکم بر فهم آن است.
مقاله نشان می‌دهد که چارچوب تشخیصی مسلط، با تکیه بر پیش‌فرض‌های معرفت‌شناختی خاص، منظر شهری را به وجوه صرفاً بصری و در نهایت به «نمای ساختمان‌ها» فرو می‌کاهد. این تقلیل‌گرایی که ریشه در بازنمایی‌های تکنوکراتیک و مدرنیستی از شهر و منطق حکمرانی مبتنی بر «دیدن» دارد، بسیاری از ابعاد کالبدی، اجتماعی، محیطی و تجربی مؤثر در ادراک منظر را نادیده می‌گیرد و در نتیجه سیاست‌ها را به کنترل صوری تصویر شهر محدود می‌کند. بر این اساس، حل مسئلۀ منظر شهری پیش از هر چیز مستلزم بازاندیشی در چارچوب‌های مفهومی حاکم بر فهم آن است.
شماره‌ی مقاله: 5
فهرست منابع
1. ـ باقری، فریبرز. (1393). مفهوم‌شناسی و کارکردهای هنجار. دو فصل‌نامۀ پژوهشی علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 2 (3).
2. ـ بهشتی، سید محمد. (1389). مهندسی ایرانی (بخش دوم). مجلۀ معمار، (۳۸)، ۱۷- ۱۹.
3. ـ حبیبی، سید محسن. (1389). از شار تا شهر. دانشگاه تهران.
4. ـ رورتی، ریچارد. (1385). فلسقه و امید اجتماعی (ترجمۀ عبدالحسین آذرنگ، نگار نادری). نشر نی.
5. ـ سیف‌الهی ده‌میری، محمد طه؛ بقایی، آژنگ و افهمی، رضا. (1401). واکاوی اثربخشی قوانین ساماندهی سیما و منظر شهری بر انسجام نماهای شهری (از سال 1347 تا 1400). مجله علمی گفتمان طراحی شهری. 3(3).
6. ـ شجاعی‌وند، بهمن؛ روستایی، شهریور و اصغری زمانی، اکبر. (1397). بازنمایی فضایی و تولید و بازتولید تصویر ذهنی: رهیافتی از تریالکتیک لوفور. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 9(33).
7. ـ قاسملوئی، عرفان؛ رسول زاده، الهام و عباس زاده، مظفر. (1399). بررسی ضوابط و مقررات نمای ساختمان و نقش آن‌ها در منظر شهری. هفتمین همایش علمی پژوهشی توسعه و ترویج علوم معماری و شهرسازی.
8. ـ کرمی، اسلام؛ وفایی، آرزو؛ یوسفی تذکر، مسعود و حاج محمدی، ناصر. (1401). بررسی نقش قوانین و مقررات شهری بر ساماندهی سیما و منظر شهر تهران.
9. ـ کریمی مشاور. (1390). مطلوبیت منظر شهری؛ نظارت سازمانی بر زیرساخت‌های منظر شهری، بررسی نمونه: لندن. مجلۀ منظر، (16).
10. ـ مجیدی، مریم و افضلی، علیرضا. (1404). نما، راوی قدرت (نمونۀ مطالعه شده: نماهای بافت قدیمی شهر قم). نشریۀ مکتب احیاء، 3(9)، 48-63.
11. ـ منصوری، سیدامیر. (1389). چیستی منظر شهری، مجلۀ منظر، 9.
12. ـ وحدت، سلمان؛ سجادزاده، حسن و کریمی‌مشاور، مهرداد. (1394). سنجش اولویت‌های خوانش منظر فضاهای شهری از دیدگاه شهروندان (نمونه موردی : میدان‌های شهری همدان). باغ نظر، (12)37، 14-3.
13. Monero Almedia, C. (2017). Visual Representations of Power: Urban Spaces and Rooftops. In: Rap Beyond Resistance. Pop Music, Culture and Identity. Palgrave Macmillan, Cham. [DOI:10.1007/978-3-319-60183-0_5]
14. Schön, D. A., & Rein, M. (1994). Frame Reflection: Toward the Resolution of Intractable Policy Controversies. Basic Books.
15. Akhmetzyanova, D. N. (2022). Modern city space: From modernism to the empathic turn. Review of Omsk State Pedagogical University. Humanitarian Research. [DOI:10.36809/2309-9380-2022-37-9-13]
16. Cosgrove, D. (1998). Social Formation and Symbolic Landscape (2nd ed.). London: Routledge.
17. Panofsky, E. (1991). Perspective as Symbolic Form. Zone Books.
18. Pacchi, C. (2018). Epistemological critiques to the technocratic planning model: The role of Jane Jacobs, Paul Davidoff, Reyner Banham and Giancarlo De Carlo in the 1960s. City, Territory and Architecture. [DOI:10.1186/s40410-018-0095-3]
19. Wanyue, S., & Jing, Z. (2025). Exploring the Streetscape Perceptions from the Perspective of Salient Landscape Element Combination: An Interpretable Machine Learning Approach for Optimizing Visual Quality of Streetscapes. 14(7).https://www.mdpi.com/2073-445X/14/7/1408 [DOI:10.3390/land14071408]
20. Giri, A., & Nagendra, S. (2024). Air pollution perception for air quality management: A systematic review exploring research themes and future perspectives-IOPscience. https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/ad3bd0
21. Ito, K., Kang, Y., Zhang, Y., Zhang, F., & Biljecki, F. (2024). Understanding urban perception with visual data: A systematic review. Cities, 152, 105169. [DOI:10.1016/j.cities.2024.105169]
22. Lee, K.-W. (2014). Feeling like a State: Design Guidelines and the Legibility of 'Urban Experience' in Singapore. International Journal of Urban and Regional Research, 38(1), 138-154. [DOI:10.1111/1468-2427.12102]
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |