پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر
چکیده: (20 مشاهده)
کتاب «داستان تهران» تلاشی است برای ارائه روایتی از تاریخ و هویت شهر تهران که بر دو محور اصلی «معیار طبیعی» و «معیار اجتماعی» استوار شده است. در این روایت، شکلگیری و تداوم حیات شهری تهران از یک سو با ارجاع به پیشینه زمینشناختی بسیار کهن منطقه و از سوی دیگر با تأکید بر تنوع اجتماعی و فرهنگی جمعیت شهر توضیح داده میشود. پرسش اساسی آن است که آیا چنین رویکردی توانسته است تصویری منسجم و مبتنی بر شواهد علمی از تاریخ شهری تهران ارائه دهد؟ یا آنکه در مسیر تبیین شهر به سادهسازیهای مفهومی و روششناختی انجامیده است؟
هدف این مقاله، بررسی انتقادی مبانی نظری و شواهد مورد استفاده در روایت «داستان تهران» است. در این راستا، دو معیار محوری کتاب از منظر معیار طبیعی و اجتماعی تحلیل میشوند.
یافتههای این نقد نشان میدهد که روایت طبیعی کتاب، با تأکید بر قدمت زمینشناختی منطقه، به نوعی «طبیعیسازی» تاریخ شهری میانجامد، در حالی که روایت اجتماعی آن با سادهسازی ساختارهای اجتماعی و نادیده گرفتن نقش عوامل اقتصادی، نهادی و سیاستهای شهری، تبیینی تقلیلگرایانه از نابرابریها و تحولات اجتماعی تهران ارائه میدهد. در نتیجه، هر دو معیار مورد استفاده در کتاب، اگرچه در سطح روایت داستانی جذاب هستند، اما در سطح تحلیل علمی با محدودیتهای مفهومی روبهرو میشوند.
این مقاله با بررسی انتقادی ادعاهای مطرحشده در کتاب، بر ضرورت بهرهگیری از رویکردهای میانرشتهای و تحلیلهای مبتنی بر شواهد تاریخی و اجتماعی با نگاهی علمی در مطالعه تاریخ شهری تهران تأکید میکند.
شمارهی مقاله: 3
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1405/1/19 | پذیرش: 1405/1/25 | انتشار: 1405/2/10