پژوهشگر دکتری معماری منظر، دانشگاه تهران، ایران
چکیده: (7 مشاهده)
آیا توسعه در مناظر مذهبی، هنگامی که بر افزایش ظرفیتهای کالبدی، تسهیل جریانهای حرکتی و گسترش فعالیتهای اقتصادی متمرکز میشود، الزاماً به تقویت مکان میانجامد؟ یا ممکن است همین فرایند، در صورت بیاعتنایی به روابط تاریخی و اجتماعی مکان، به فرسایش تدریجی آن منجر شود؟ مناظر مذهبی ساختارهایی چندلایهاند که در آنها امر قدسی، حافظه جمعی، مناسک، سکونت، اقتصاد، نهادهای اجتماعی و سازمان فضایی درهمتنیدهاند. در چنین بستری، توسعه را نمیتوان صرفاً با شاخصهایی مانند نوسازی کالبدی، افزایش ظرفیت اقامتی یا بهبود دسترسی سواره ارزیابی کرد.
این مقاله با رویکردی تحلیلی ـ نظری و انتقادی، گسست توسعه از ماهیت مکان در مناظر مذهبی را بررسی میکند و با بهرهگیری از تجربه بافت پیرامونی حرم مطهر رضوی، به نقد الگوی رایج توسعه میپردازد. استدلال اصلی مقاله آن است که بحران این مناظر، بیش از آنکه ناشی از فقدان توسعه باشد، حاصل گسست تدریجی میان توسعه و ماهیت مکان است. در این چارچوب، فرسایش مکان زمانی رخ میدهد که پیوند میان هسته قدسی، بافت شهری، زائر، مجاور، اقتصاد محلی، نهاد وقف، حافظه تاریخی و نظام تصمیمگیری تضعیف شود.
نتایج تحلیل مقاله نشان میدهد که سازمان فضایی، وقف و حکمرانی مکان را نمیتوان بهعنوان عناصری مستقل در نظر گرفت؛ بلکه تداوم و پایداری مکان به کیفیت رابطه و همافزایی میان آنها وابسته است. بر این اساس، توسعه مکانمحور زمانی میتواند از فرسایش مکان جلوگیری کند که از یک شعار هنجاری به چارچوبی عملیاتی برای سنجش کیفیت روابط میان کالبد، فعالیت، معنا، قدرت و منفعت عمومی تبدیل شود.
این مقاله با رویکردی تحلیلی ـ نظری و انتقادی، گسست توسعه از ماهیت مکان در مناظر مذهبی را بررسی میکند و با بهرهگیری از تجربه بافت پیرامونی حرم مطهر رضوی، به نقد الگوی رایج توسعه میپردازد. استدلال اصلی مقاله آن است که بحران این مناظر، بیش از آنکه ناشی از فقدان توسعه باشد، حاصل گسست تدریجی میان توسعه و ماهیت مکان است. در این چارچوب، فرسایش مکان زمانی رخ میدهد که پیوند میان هسته قدسی، بافت شهری، زائر، مجاور، اقتصاد محلی، نهاد وقف، حافظه تاریخی و نظام تصمیمگیری تضعیف شود.
نتایج تحلیل مقاله نشان میدهد که سازمان فضایی، وقف و حکمرانی مکان را نمیتوان بهعنوان عناصری مستقل در نظر گرفت؛ بلکه تداوم و پایداری مکان به کیفیت رابطه و همافزایی میان آنها وابسته است. بر این اساس، توسعه مکانمحور زمانی میتواند از فرسایش مکان جلوگیری کند که از یک شعار هنجاری به چارچوبی عملیاتی برای سنجش کیفیت روابط میان کالبد، فعالیت، معنا، قدرت و منفعت عمومی تبدیل شود.
شمارهی مقاله: 4
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |